Methotrexate

Wat is Methotrexaat?

Methotrexaat is een foliumzuur-antagonist dat in Nederland wordt gebruikt bij de behandeling van reumatoïde artritis (RA), psoriasis en — in hoge doseringen — bij bepaalde vormen van kanker. In lage doseringen (7,5–25 mg per week) werkt het middel als een immunosuppressivum en vermindert het de ontsteking in de gewrichten en de huid. De prijs is vanaf €0,51 per tablet.

Werking: foliumzuur-antagonist

Methotrexaat remt het enzym dihydrofolatereductase (DHFR), dat nodig is voor de synthese van DNA en RNA. Hierdoor wordt de celdeling van de snel delende cellen (zoals de immunocellen bij RA en de huidcellen bij psoriasis) geremd. In lage doseringen (7,5–25 mg per week) werkt het middel vooral als een immunomodulator — het vermindert de activiteit van de T-cellen en de ontstekingscytokinen (TNF-α, IL-6) die de gewrichtsschade veroorzaken.

Methotrexaat is een "anchor drug" bij RA: het is de eerste keus bij een matige tot ernstige RA, en wordt vaak gecombineerd met een NSAID (zoals Mobic) of een corticosteroïde (zoals Medrol) in de eerste weken, tot het effect van Methotrexaat is ingetreden.

Gebruik en dosering

Bij RA is de gebruikelijke startdosis 7,5 mg per week (bijv. 2,5 mg drie keer in de week, of 7,5 mg een keer in de week). Na 6 weken kan de arts de dosis verhogen naar 10–15 mg per week, met een maximale dosering van 20–25 mg per week. Bij psoriasis is de dosering 7,5–15 mg per week. Neem de tablet met voedsel; foliumzuur-supplementen (5 mg per dag, op de dag na de inname) zijn aanbevolen om de bijwerkingen te verminderen.

Bijwerkingen en veilig gebruik

Meest gemelde bijwerkingen: lichte misselijkheid, een lichte mond-ontsteking (stomatitis), een toegenomen haaruitval (bij hoge doseringen), een lichte leverbelasting en zelden een lichte long-irritatie. Methotrexaat is niet geschikt voor zwangere vrouwen (het middel is teratogeen) en voor personen met een ernstige lever- of nierfunctiestoornis. Overleg vooraf met een arts als u andere geneesmiddelen gebruikt — combinaties met NSAID (zoals Mobic) of sulfonamiden (zoals Bactrim) versterken de werking en het risico op bijwerkingen.

Prijs Nederland (2026)

Methotrexaat is een immunosuppressivum; Decadron en Medrol zijn corticosteroïden. De drie worden vaak gecombineerd: Methotrexaat voor de langdurige behandeling, een corticosteroïde voor de eerste weken (tot het effect van Methotrexaat is ingetreden).

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Methotrexaat en een corticosteroïde?

Methotrexaat is een immunosuppressivum dat de onderliggende ontsteking remt; een corticosteroïde (zoals Decadron of Medrol) remt de ontsteking tijdelijk. Methotrexaat is de voorkeur voor de langdurige behandeling van RA; een corticosteroïde is de voorkeur voor de acute behandeling (bijv. een RA-episode).

Kan ik Methotrexaat combineren met een NSAID?

Ja, Methotrexaat wordt vaak gecombineerd met een NSAID (zoals Mobic of Etodolac) bij RA. De combinatie versterkt de pijnverlichting en de ontsteking-remming. Overleg met uw arts over de juiste combinatie.

Hoe snel merk ik een effect?

Bij RA treedt het eerste effect na 4 tot 6 weken in, met een maximaal effect na 12 tot 16 weken. Bij psoriasis is het effect zichtbaar na 2 tot 4 weken.